Küresel Kereste Eksikliği Gözü Ormanlara Dikti

Ukrayna'daki savaş, küresel kereste ticaretinde ciddi aksamalara neden oldu ve ihracatın kesintiye uğraması, çevre koruma önlemlerinin kaldırılması ve Kiev'in insan gücünü orman yangınlarıyla mücadeleden cepheye yönlendirmesi nedeniyle orman tahribatına ilişkin endişeleri artırdı.

Moskova'nın Ukrayna'yı işgali üzerine uygulanan uluslararası yaptırımlar, Dünyanın en büyük yumuşak kereste ihracatçısı olan Rusya ve Beyaz Rusya'dan gelen arzı kısıtlarken, çatışma Ukrayna'daki üretimi ciddi şekilde engelledi.

Endüstri rakamlarına göre, üç ülke geçen yıl dünya çapındaki kereste ticaretinin dörtte birini oluşturuyordu. Geçen yıl Avrupa'ya 8,5 milyon metreküp yumuşak ağaç ihraç ettiler, bu da bölgenin talebinin yüzde 10'unun biraz altında. Dünya'nın en büyük yumuşak ağaç ihracatçısı olan Rusya, tek başına yılda yaklaşık 40 milyon metreküp üretiyor.

Kereste üreten ve ihraç eden ülkeler, üretimi artırmak için bazı çevre koruma önlemlerini gevşetmek de dahil olmak üzere, açığı kapatmak için adımlar atıyor.

Şubat ayındaki işgalden kısa bir süre sonra Kiev, kısmen ihracat kazançlarını artırarak sıkıyönetim sırasında ülkenin savunma kapasitesini artırmaya yönelik bir yasa tasarısının parçası olarak, ilkbahar ve yaz başında korunan ormanlarda ağaç kesilmesini yasaklayan bir düzenlemeyi kaldırdı.

Çevre grupları, kararın yasa dışı ağaç kesimi ve orman kötü yönetiminin halihazırda yaygın olduğu bölgelerde büyük ölçekli kayıplara yol açabileceğinden korkuyor.

Ukrayna Doğa Koruma Grubu'ndan Yehor Hrynyk, "Bütün eylemler savaşa ve silahlara yönelik, ki bu çok açık mantıklı ama çevre bir öncelik değil." dedi. 

Ukrayna çevre koruma bakanlığı bu yılın başlarında yaptığı açıklamada, yaptırımların ülkeye Rusya'nın yerine Avrupa kereste pazarındaki payını artırma ve savaş sonrası yeniden yapılanma çabalarının finansmanını artırma şansı sunduğunu söyledi.

Estonya, Finlandiya ve ABD de dahil olmak üzere diğer ihracatçılar da ağaç kesme hacimlerini artırmanın yollarını arıyorlar.

ABD'de, Ev Doğal Kaynaklar Komitesi Nisan ayında Rusya ve Beyaz Rusya'dan ahşap ürünleri ithalatını yasaklayacak ve kayıp ithalatı telafi etmek için 2021'de eşdeğer miktarda yerli hasat yapılmasına izin verecek olan Tiranlardan Kereste Yasağı yasasını çıkardı.

Bu ayın başlarında Estonya, ülke ormanlarının yaklaşık yarısına ev sahipliği yapan devlete ait arazilerde ağaç kesme kısıtlamalarının gevşetildiğini duyurdu. Estonya Doğayı Koruma Vakfı'nın kar amacı gütmeyen koruma kuruluşundan Siim Kuresoo, sonuç olarak, ekilen arazi alanının neredeyse dörtte bir oranında artarak 2.400 hektara çıkacağını söyledi.

Bu arada, Helsinki merkezli Pellervo Ekonomik Araştırma Enstitüsü'ne göre, Finlandiya'nın önümüzdeki iki yılın her biri için hasat hacimlerini yüzde 3 artırması bekleniyor.

Savaş, Ukrayna'nın ormanları için daha acil bir tehdit oluşturuyor ve bazıları çatışmanın kendisinin neden olduğu kontrolsüz orman yangınları, ön cephedeki Donbas bölgesindeki ormanlık alanlara yayılıyor. Uydu görüntüleri, Donets nehrini çevreleyen ormanların üzerinde uçan duman bulutlarını gösteriyor.

Hrynyk, "Onlarla savaşacak kimse yok" dedi.

Kereste pazarındaki bozulmaya başka faktörler de eklendi. Ladin kabuğu böceği salgını orta Avrupa ve Alaska ormanlarına zarar verdi ve enfekte ağaçların yok edilmesi için acil hasatta bir artışa yol açtı.

Savaş ve böcek istilasının neden olduğu kargaşa - ve ondan önce Covid-19 salgını sırasında tedarik zinciri kesintileri - Avrupa bıçkı fabrikaları için bir nimet oldu. Yüksek kereste fiyatları, enflasyonist baskılara rağmen Finli gruplar Stora Enso ve UPM-Kymmene'nin bu ay her ikisinin de 2022 için görünümlerini yükselttiği anlamına geliyor.

Sürdürülebilir bir şekilde hasadı artırmak isteyen ülkeler, manevra için çok az alana sahip.

Resmi rakamlara göre, yoğun ağaç kesimi bu yıl ilk kez Finlandiya'nın ormanlarını bir karbon havuzundan bir emisyon kaynağına dönüştürdü. 2021'de Finlandiya ormanlarından 76 milyon metreküp rekor bir şekilde kesildi - bir önceki yıla göre yüzde 10 daha fazla.

Geçen yıl Glasgow'daki COP26 zirvesinde, 100'den fazla dünya lideri 2030 yılına kadar ormansızlaşmayı durdurma sözü verdi. Ancak bu taahhüdün nasıl uygulanacağına dair çok az rehberlik var.

Orman Yönetim Konseyi Genel Müdürü Kim Carstensen, "Oldukça sayıda ülke üretebilecekleri hacimleri üretmiyor, bu nedenle bir miktar artış potansiyeli olacak ama her yerde değil ve kesinlikle çok dikkatli bir şekilde izlenmesi gerekecek." dedi.

Kuresoo, yenilenebilir enerjiye yönelik artan talebin ormancılık yönetimini de büyük ölçüde etkilediğini söyledi. Estonya kerestesinin çoğunluğu, biyoyakıt olarak yakılmak üzere odun peletlerine dönüştürüldüğünü söyledi.

Biyoenerji endüstrisi, sübvansiyonları sürdürmek ve biyoyakıtı yenilenebilir bir enerji kaynağı olarak tanımak için Avrupa Komisyonu'na lobi yapıyor. Ancak Mayıs ayında AB'nin çevre komitesi, yenilenebilir enerji direktifini revize etmek ve karbon denkleştirme pazarındaki yatırımcılar arasında popüler olan biyokütle projelerine verilen desteği azaltmak için oy kullandı.

Bu arada kereste endüstrisi, ahşabın bir yapı malzemesi olarak kullanımını teşvik etmek istiyor. Sanayi kuruluşları, beton ve çelik kullanımının azaltılmasının inşaat sektörü tarafından üretilen küresel karbondioksit emisyonlarının yüzde 10'unun azaltılmasına yardımcı olabileceğini söylüyor.

Ancak İsveç Orman Endüstrileri federasyonu genel müdürü Viveka Beckeman, "Hasat hacimlerini artırmadan daha sürdürülebilir bir şekilde inşa edeceksek, bu ulaşılması çok zor bir hedef olacak" dedi.