Çapraz Lamine Ahşap Panel
Ramin Aghayev

Ramin Aghayev

Rusya'dan Haber

Çapraz Lamine Ahşap Panel

26 Haziran 2018 - 13:10

Ahşap Global'in değerli yazarlarından Ramin Aghayev günden güne gelişen ve kullanım alanını ve miktarını genişleten Çapraz Lamine Ahşap Panel'i (CLT) sizler için kaleme aldı.

İnsan nüfusunun ve dolayısıyla da konut v.s. yapıların hızla arttığı son 50-60 senede, yine bu yapıların inşaasında ahşap kullanımı ve dolayısıyla da ahşaba olan talep ciddi artış göstermiştir. Örneğin, toplam ahşap levha üretimi 1961 senesinde 26 milyon iken, 2016 senesinde bu rakam 416 milyon m3 olarak kayıtlara geçmiştir. Ancak geçen yarım asırlık süreçte talep artışıyla birlikte gözlemlenen farklı bir eğilim de yenilikçi ve modern yapılar için devamlı olarak geliştirilen yeni ahşap levha ürünleridir.

Bu yazımızda üzerinde durmaya çalışacağımız CLT (Cross Laminated Timber) levhalar da son 15-20 senede geliştirilen ürünlerin başında gelmektedir.

Özellikle Batı Avrupa ve Kuzey Amerika’da yaygın olarak kullanılan CLT (Çapraz Lamine Ahşap) levhalar ilk olarak 1990’ların başında Almanya ve Avusturya’da geliştirildi ve kullanılmaya başlandı. Ancak 1990’ların ortalarında gelişim evrimini tamamlayan CLT levhalar 2000’li senelerden sonra ciddi şekilde kullanıma girdi.

CLT levhalar piyasada çok farklı isimleriyle tanınmaktadır: CLT, X-Lam, BSP (brettsperholz), KLH (kreuzlagenholz). Papüleritesinin ana etkenleri

1) birbirine çapraz şekilde yapıştırılan ahşap lameller sayesinde (kontrplakta olduğu gibi) ciddi dayanıklılık göstermesi ve

2) üretimi için de düşük kalitede kerestelerin de kullanıla bilir olması.

CLT levha üretim aşamalarını 9 basamak ile sıralayabiliriz;

  1. Uygun kalitede kerestelerin seçimi,
  2. Seçilmiş keresteleri gruplama,
  3. Kerestelerin planyalanması,
  4. Kerestelerin kesimi,
  5. Tutkal uygulaması,
  6. Panel montaj,
  7. Montaj presleme,
  8. Kalite kontrol,
  9. Pazarlama/Dağıtım.

Yapı sektörü için nispeten yeni bir ürün olan CLT levhaların diğer ahşap levhalara göre aşağıdaki birkaç avantajının altını çizebiliriz:

Zaman Tasarrufu

  1. Yüksek fabrikasyon hazırlığı nedeniyle CLT lehvalardan bina yapımları çok hızlıdır ve ciddi zaman tasarrufu sağlamaktadır.

Isı Dayanımı

  1. CLT levhalardan yapılmış olan binalarda tekrar ses ve ısı yalıtımına gerek duyulmamaktadır. CLT levhalar yanmaya karşı da ciddi dayanıklılık göstermektedir.  Örneğin, Avrupa’daki işletmelerden birinde yapılan deneyde 180mm kalınlığındaki bir CLT levhanın iç tarafında 1200 °С sıcaklıkta ateş yerleştirilmiş olmasına rağmen levhanın dış tarafının 1 saatte sadece 10 °С ısınmıştır.

Dayanıklılık

  1. CLT levhaların avantajlarından biri olarak da, statik yüke karşı yüksek direnci. Deneyler sırasında 60 mm'lik kalınlıktaki levha 150 tonluk basınca, 250 mm'lik levhaysa hiçbir tahribat izi bırakmadan 500 ton basınca karşı dayanıklılık gösterdi.

Deprem Mukameveti

  1. CLT levhalardan yapılmış olan binaların özelilkle Türkiye için çok önemli bir özelliği de depreme karşı dayanıklı olması.
  2. Ve yine yukarıda da belirtmiş olduğumuz gibi CLT levha üretiminde çok daha düşük kalitede kontrplak kullanılabilmektedir. (Örneğin, Rusya GOST standartlarına göre 4-5. kalite kereste).

Ölçüler

CLT levhaların kalınlıkları 60 – 350mm, genişlikleri 1000-3500mm, boyları 6000 – 24000mm ola bilirken, katman sayısı 3 ile 12 arasında değişiklik arz ediyor. Genellikle yumşak ağaçlardan (softwood) CLT levha üretiminde ladin, çam, köknar, larex gibi ağaçlar kullnılır.

Etkin ülkeler

Yukarıda da belirtmiş olduğumuz gibi, CLT levha tüketim ve üretimi şimdilik yoğunluklu olarak Batı Avrupa ve Kuzey Amerika’da olsa da, pazarın sürükleyici gücü şimdilik DACH(Germany (D), Austria (A), Switzerland(CH)) ülkelerinde görünüyor. 2017 senesini %14 büyümeyle kapatan DACH bölgesi bu sayede yıllık 700 bin m3 kapasiteyi görmüş durumda.

Yine önümüzdeki dönemde pazarın sürükleyici güçlerinden birinin de İskandinav ülkeleri olması bekleniyor.

CLT levha piyasasının ana oyuncuları

Firma

Ülke

Uğraş alanı

StoraEnso

Finlandiya (vediğerülkeler)

Üretim

MayrMelnhofHolz

Avusturya

Üretim

Binderholz

Avusturya

Üretim

KLH Massivholz

Avusturya

Üretim

Hasslacher

Avusturya

Üretim

Woodteqhoutconstructies 

Hollanda

İthalat

Korlam

Hollanda/Belçika

İthalat/ Üretim

Ramboll

Birleşik Krallık

Tasarım/ Projegelişimi

Belki ‘inanılmaz ’ tabiri profesyonel medyacılık açısından kullanılması çok da beğenilmeyen bir  söz ancak, CLT levha piyasalarına baktığımız zaman bu kelimeyi kullanmamız pek de sakıncalı gözükmüyor, çünkü 2020 senesine kadar dünya CLT levha üretiminin şimdiki mevcut  1 milyon m3'ün 3 katı olacağı öngörülüyor.

Japonya pazarında ciddi potansiyel

2014 senesinde yerel  CLT levha endüstrisi oluşturacaklarının işaretlerini veren Japon yetkililer 10 senelik bantta hedeflerinin 500 bin m3 yerel üretim olduğunu da açıkladılar.

 Japonya’da bu ürünlere duyulan rağbet sadece çevreye olan duyarlılıktan kaynaklanmamakta. Sismik olarak oldukça aktif bir bölge olan Japonya yukarıda da belirtmiş olduğumuz gibi CLT levha yatırımlarını özelikle tercih etmelerinin sebebi depreme karşı dayanıklı olması.

Yazımızı bitirmeden önce konuyla ilgilenecek herkes için halen FP Innovations’da görevli olan Erol Karacabeyli’nin katkılarıyla hazırlanan tek CLT Handbook: Cross Laminated Timber rehber kitabıyla da tanışabilirler. Yine dileyenler aşağıda paylaşmış olduğumuz linkten 2012 senesinde Erol Karacabeyli’nin konuyla ilgili 2012 YEM etkinliğinde yapmış olduğu konuşmayı da dinlemeyebilirler ki tavsiye ederim.

https://vimeo.com/50277858

 

P.S.FP Innovations Kanadalı orman endüstrisi şirket üyeleri tarafından sektörde bilimsel araştırma yapan ve kar amacı gütmeyen bir kuruluştur.

 

ErolKaracabeyli, AhşapMühendisidir. Columbia'danikinci master derecesini elde ettikten sonra, Karacabeyli Forintek( şu anda FPInnovations birimi) için ahşap mühendisliği alanında bilimadamı olarak çalışmaya başladı. Ahşap yapıların sismik performansı, ahşap ürünlerin yüklere karşı dayanımı alanlarında yirmibeş yılı aşkın tecrübesi olan Karacabeyli, halen Forintek KuzeyLabaratuvarı'nda yapı sistemleri bölümünün yöneticiliğini sürdürmektedir. Dünyada ahşap yapılar alanında kod ve standard geliştiren birçok komitenin üyesi olan Karacabeyli,  ahşap mühendisliğine 70'in üzerinde yayın ile önemli katkılarda bulunmuştur.

Bu yazı 851 defa okunmuştur .

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar